Ankara
1940’lı yıllarda Türkiye’de kurulan Köy Enstitüleri, öğretmenlere, görev yapacakları köylerdeki çeşitli sorunlara çözüm üretmeleri ve köyün üretkenliğini artırmaları için gereken teorik ve uygulamalı eğitimi sağlamak amacını taşımaktaydı. Köy Enstitüsü Projesi, kent ve köy yaşamı arasındaki fırsat eşitsizliğinin önüne geçmeyi hedefleyen halkçı ideolojinin bir parçasıydı. Bir başka deyişle Köy Enstitüleri, yeni kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti’nin milli kültürünü yaratmak ve yaygınlaştırmak için bir araç olarak düşünülmekteydi.
Türkiye’de, 1933-1934 yılları arasında, şehirlerde yaşayan çocukların % 75’i ilkokula giderken, köy çocuklarının sadece % 20’si ilkokul eğitiminden faydalanabildiği için, 1936-1939 yılları arasında, eğitimin yaygınlaştırılması çalışmaları ivme kazanmış ve dört Köy Öğretmen Okulu kurulmuştur. Bu dört okul, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç tarafından geliştirilen ve uygulamaya sokulan Köy Enstitüleri Projesi’nin ilk adımları olmuştur. Yeni eğitim sistemi için yürürlüğe konan yeni yasalar ile birlikte Köy Enstitüleri kurulmaya başlanmış, eğitimde köy bünyesine uygun yeni bir örgütlenme yaratılarak, köy okuluna ve öğretmenlerine yeni bir görev tanımı yapmak amaçlanmıştır. Böylece Türkiye'de köye öğretmen ve meslek erbabı yetiştirmek üzere 17 Nisan 1940 tarihli ve 3803 sayılı yasa ile açılan Köy Enstitülerinin benimsediği “köyü canlandırma politikası” yasal olarak güvence altına alınmış, 1948 yılı sonunda Türkiye çapındaki köy enstitüleri sayısı 21’e ulaşmıştır. Enstitülerin yok olma süreci, 1946'da Hasan Âli Yücel'in Milli Eğitim Bakanlığı'ndan ayrılmasıyla önce müfredatta değişikliklerle başlatıldı.1954 yılında ise tamamen kapatıldı.
Bugün Köy Enstitülerinin 86. kuruluş yıldönümü
Köy Enstitülerinin 86. Kuruluş Yıldönümü 17 Nisan 2026 (Bugün) Türkiye'de birçok yerde düzenlenen toplantılar ile anılıyor. 17 Nisan Cuma günü Çankaya Belediyesi’nin katkılarıyla Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi'nde de bir şenlik düzenlenecek.
Vakıf ve dernek temsilcilerinin konuşmalarıyla başlayacak olan şenlikte ilk olarak “Ülkeyi Kucaklayan Adam Tonguç” adlı animasyon belgesel izleyiciyle buluşacak. Belgeselin danışmanlığını Prof. Dr. Oğuz Makal üstlenirken, hazırlayan isim Selim Mazlum oldu. Seslendirmeyi ise Halil İbrahim Yılmaz yaptı. Ardından Müzik Eğitimcileri Derneği Ankara Mandolin Topluluğu bir dinleti düzenleyecek. Etkinlik saat 18.30’da başlayacak.
Köy Enstitüleri’nin 86. kuruluş yıldönümü şenliği; Çankaya Belediyesi, Hasanoğlan Köy Enstitüsü Atatürk Öğretmen Okulu Mezunları Derneği, İsmail Hakkı Tonguç Belgeliği Vakfı, Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı ile Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi tarafından düzenleniyor.